İran ve ABD arasındaki müzakereler, her iki ülkenin de karşılıklı talepleriyle giderek daha karmaşık bir hal alıyor. ABD’nin Tahran ile ateşkes sağlamak amacıyla sunduğu 15 maddelik plan karşılığında İran’ın beklentileri ise sadece 7 maddeden oluşuyor. The Wall Street Journal tarafından yayınlanan habere göre, İran, barış görüşmelerine katılmak için oldukça yüksek taleplerle çıkıyor. Bu talepler arasında, Körfez bölgesindeki tüm ABD askeri üslerinin kapatılması, İran’a yönelik saldırılar için tazminat ödenmesi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için gemilerden ücret alınması gibi maddeler bulunuyor. Ayrıca, İran’a uygulanan yaptırımların tamamen kaldırılması, İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarının durdurulması ve İran’ın füze programının kısıtlama olmaksızın sürdürülmesi de bu talepler arasında.
ABD yetkilileri, İran’ın bu taleplerini “gülünç ve gerçek dışı” olarak nitelendirirken, İran’ın sert tutumunun diplomatik çözüm arayışlarını zorlaştırdığını belirtiyor. ABD, İran ile temas halinde olduğunu ifade etse de, İran bu durumu yalanlıyor. Türkiye, Mısır ve Pakistan gibi ülkelerin arabuluculuk yapma çabaları sürerken, Pakistan’ın barış görüşmelerine ev sahipliği yapma teklifi ABD Başkanı Trump tarafından desteklenmiş durumda.
İran’ın Pakistan Büyükelçisi, ABD ile İran arasında doğrudan ya da dolaylı bir görüşme olmadığını dile getirirken, dost ülkelerin diyalog zeminini hazırlama çabalarının savaşı sona erdirmeye yardımcı olabileceğini umduğunu belirtmiştir. Pakistanlı kaynaklar ise, İran’ın tazminat talep ettiğini ve füze kapasitesi sınırlamasını reddettiğini ifade etti.
ABD’nin 15 maddelik planında, İran’dan nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmasını, nükleer silah peşinde koşmayacağına dair bir taahhüt vermesini ve uranyum zenginleştirmesini durdurmasını talep ediyor. Ayrıca, Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer santrallerinin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi, Atom Enerjisi Kurumu’nun İran içindeki tüm bilgilere erişebilmesi gibi talepler de yer almakta. ABD, İran’dan vekalet savaşlarından vazgeçmesini, bölgedeki vekil güçleri finanse etmekten ve silahlandırmaktan vazgeçmesini de istemekte.
Hürmüz Boğazı’nın açık kalması, serbest bir bölge olması ve blokaj yapılmaması gibi şartlar da gündemde. İsrail’in güvenlik kaynakları, İran’ın müzakerelerdeki tavizleri göz önüne alındığında, bu durumun ateşkesin sağlanmasında zorluk yaratabileceğini öne sürüyor.
İran, ABD’nin sunduğu 15 maddelik plana karşı çıktığını belirtirken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, müzakereler sırasında iki kez bombalandıklarını hatırlatarak Washington’a güvenmediklerini ifade etti. İran askeri sözcüsü Zülfikari, ABD’nin “stratejik bir yenilgiden” kurtulmak için kendi kendine müzakere yaptığını savunarak, “Yenilginizi anlaşma olarak adlandırmayın. Bizim gibiler, sizin gibilerle anlaşma yapmayacak” dedi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri, İran’ın yeterince zayıflatmadan tehdit olmaktan çıkmayacağını savunarak bu durumun alarm yaratabileceğini belirtiyor.
